فصل دوّم ديالمهء آل زيار ( 316 - 433 ) سرزمين ديلم ناحيهء ديلم پيش قدما شامل قسمتى بوده است از گيلان حاليه كه از جنوب بولايت قزوين و از مشرق به خاك چالوس ( تنكابن امروزى ) محدود ميشده و اگرچه در موقع استيلاى ديالمه گاهى تمام گيلان و زمانى هم جميع ولايات ساحلى بحر خزر را در جزء سرزمين ديلم آورده‌اند ليكن در حقيقت ديلم فقط اسم قسمت كوهستانى گيلان كنونى بوده كه آن را باسامى ديلمان و ديلمستان ميخوانده‌اند در مقابل قسمت پست و جلگه‌اى كه بنام گيلان ياد ميشده پس ديلمان يا ديلمستان بمعنى مسكن طايفهء ديلمى و گيلان بمعنى مسكن طايفهء گيل است بتدريج اين تشخيص از ميان رفت و گيلان نام تمام قسمتى شد كه بين طبرستان و طالش و طارم و قزوين محصور است . بمناسبت كوهستانى بودن مساكن ديالمه و صعوبت دسترسى به آنجا اين قوم همه وقت مستقل ميزيستند و آداب و زندگانى مخصوص داشتند كه كمتر تحت تأثير خارج واقع شده بود و چون اين جماعت همه مردمانى دلاور و جنگجو بودند اكثر اوقات بنواحى اطراف مانند قزوين و طارم و چالوس دستبرد ميكردند و سكنهء اين نقاط براى جلوگيرى از تعرّضات ايشان در مواقع مهمّ مثل قزوين و چالوس استحكامات و قلعه‌هائى ساخته بودند .